Skróty dziewiarskie — ściąga z najczęstszych oznaczeń we wzorach na drutach

Dostaję od Was mnóstwo wiadomości od osób, które chciałyby zacząć robić z wzorów, ale odbijają się od jednego: skrótów. Otwierasz opis, widzisz „2 o. razem na prawo”, „narzut”, „o.l.”, „* … *” — i ręce opadają. 😊 Znam to doskonale, ponieważ sama tak zaczynałam. Dlatego zebrałam dla Was najczęściej używane skróty dziewiarskie w jednym miejscu i wytłumaczyłam je po ludzku — bez zbędnej teorii.

Najlepiej zapiszcie sobie ten wpis albo dodajcie go do zakładek. Dzięki temu będzie się przydawał za każdym razem, gdy sięgniecie po nowy wzór. 💚

Podstawowe skróty na drutach — oczka i rzędy

Od tych zaczyna się wszystko. Właśnie dlatego, jeśli opanujecie tę piątkę, przeczytacie już większość prostych wzorów:

• o. — oczko (natomiast oo. to oczka)
• o.p. — oczko prawe (to najprostsze oczko, „gładkie”)
• o.l. — oczko lewe, czyli odwrotność prawego; dzięki temu robi drobny „supełek”
• narzut (skrótowo n) — zarzucamy nitkę na drut, dlatego powstaje nowe oczko i mała ażurowa dziurka
• rz. — rząd (jeden przejazd drutami przez wszystkie oczka)

💡 Zanim pójdziemy dalej — ważna sprawa. Polskie skróty dziewiarskie nie mają jednej, oficjalnie ujednoliconej listy. Ta sama czynność bywa zapisywana na kilka sposobów — zależnie od projektantki i od tego, na czym się kto uczył. Dlatego przy każdym nowym wzorze zaglądajcie najpierw do legendy autorki: to ona rozstrzyga, co znaczy dany skrót. Poniżej zapisy, które spotkacie najczęściej — w swoich wzorach używam pierwszego z każdego wiersza.

Co dokładnie znaczy jeden rząd? To zależy od sposobu robienia. Na drutach prostych („na płasko”) jeden rząd to przejazd przez wszystkie oczka w jedną stronę — kiedy obrócisz robótkę i wrócisz, to już następny rząd (dlatego „w tę i z powrotem” liczymy jako dwa rzędy). Natomiast na okrągło (w okrążeniach, np. na drutach z żyłką) idziesz cały czas w jedną stronę, więc jeden rząd to pełne okrążenie — aż wrócisz do znacznika, bez obracania robótki.

To naprawdę tyle podstaw. Poza tym cała reszta to jedynie wariacje na ten sam temat.

Ściegi, które kryją się pod jednym słowem

Niektóre nazwy kryją w sobie cały sposób przerabiania. Dlatego warto je znać — oto te, które spotkacie najczęściej:

• ścieg gładki (dżersej) — najpopularniejszy: w jednym rzędzie same prawe, natomiast w powrotnym same lewe (a na okrągło — cały czas prawe)
• ściągacz 1×1 — na zmianę: 1 o.p., 1 o.l., 1 o.p., 1 o.l.… dzięki czemu powstaje ten elastyczny brzeg u dołu swetra
• ściągacz 2×2 — podobnie, ale na zmianę: 2 o.p., 2 o.l., 2 o.p., 2 o.l.…
• ścieg ryżowy (perełkowy) — na zmianę o.p. i o.l., natomiast w następnym rzędzie odwrotnie; dzięki temu nie zwija się i ładnie wygląda z obu stron
• ścieg francuski — jeden z najprostszych i najpopularniejszych sposobów przerabiania: wszystkie oczka przerabiamy na prawo, zarówno w rzędach po prawej, jak i po lewej stronie robótki

💡 Warto wiedzieć: przy robieniu na okrągło jest trochę inaczej. Ponieważ cały czas przerabiasz tylko prawą stronę robótki, to aby uzyskać ścieg francuski, trzeba naprzemiennie przerabiać jedno okrążenie na prawo i jedno na lewo.

Dodawanie i odejmowanie oczek

Dzięki nim wzór „rzeźbi” kształt — zwęża rękaw albo formuje dekolt. Oto najczęstsze:

• 2 o. razem na prawo — przerabiamy dwa oczka jednocześnie na prawo; odejmuje się jedno oczko, dlatego pochył idzie w prawo
• 2 o. razem na lewo — to samo, ale oczka przerabiamy lewe
• przełożyć zdjęte oczko nad przerobionym — pierwsze oczko przekładamy na prawy drut bez przerabiania, ale tak, jakbyśmy chciały zrobić prawe; kolejne przerabiamy normalnie na prawo, a potem to zdjęte przekładamy nad przerobionym i zsuwamy z drutu; ubywa nam jedno oczko, natomiast pochył idzie w lewo
• przełóż, przełóż, przerób (ang. ssk) — dwa oczka zdejmujemy pojedynczo, jedno po drugim, tak jak do przerobienia na prawo, następnie wracamy je na lewy drut i przerabiamy oba razem na prawo; również ubywa oczko, a pochył idzie w lewo
• ssp — to samo odjęcie, tylko w rzędzie po lewej stronie robótki: dwa oczka zdejmujemy pojedynczo, wracamy je na lewy drut i przerabiamy razem na lewo; na prawej stronie widać identyczny skos, dlatego sięgamy po nie, gdy odejmowanie wypada w rzędzie lewym
• dodawanie oczek — dodajemy oczko, najczęściej z poprzeczki między oczkami (po angielsku spotkacie to z kolei jako M1 — „make one”)

Gwiazdki i nawiasy — czyli powtórzenia

To najczęstszy powód „zgubienia się” we wzorze, chociaż w gruncie rzeczy jest banalnie proste:

• * … * — powtarzaj to, co między gwiazdkami, do końca rzędu (albo tyle razy, ile wzór podaje)
• [ … ] lub ( … ) — powtórz zawartość nawiasu podaną liczbę razy; na przykład [2 o.p., 1 narzut] ×3 znaczy: zrób „2 o.p., 1 narzut” trzy razy pod rząd

Oczko brzegowe i inne drobiazgi

• o. brzegowe — pierwsze i ostatnie oczko rzędu; często zdejmuje się je bez przerabiania, dzięki czemu brzeg jest równy i ładny
• próbka — mały kwadracik zrobiony na początku, żeby sprawdzić, ile oczek i rzędów wychodzi na 10 cm; od niej bowiem zależą wymiary gotowej rzeczy (dlatego naprawdę warto ją zrobić!)

Skróty po angielsku — bo wiele wzorów jest z zagranicy

Często najładniejszy wzór trafia się po angielsku. Na szczęście nie trzeba znać języka, ponieważ wystarczy rozpoznać kilka skrótów:

💡 CO i BO nie zawsze oznaczają początek i koniec. CO (cast on) to nabieranie oczek — najczęściej otwiera robótkę, ale oczka nabieramy również w trakcie pracy, choćby przy pachach w korpusie swetra czy przy dziurce na guzik. Podobnie BO (bind off) to zamykanie oczek, niekoniecznie całej pracy — zamykamy je także przy formowaniu dekoltu czy ramion.

Ściąga w jednym miejscu

Na koniec zebrałam wszystko w jednej tabeli — dzięki temu szybko tu zerkniecie w razie wątpliwości:

Najczęstsze pytania o skróty dziewiarskie

Co znaczą „o.p.” i „o.l.” we wzorze na drutach?

Otóż o.p. to oczko prawe, natomiast o.l. to oczko lewe — dwa podstawowe rodzaje oczek, z których zbudowany jest każdy ścieg. Prawe jest „gładkie”, z kolei lewe robi drobny supełek.

Co to jest narzut?

Narzut to zarzucenie nitki na drut. Powstaje wtedy nowe oczko i mała ażurowa dziurka. Dlatego narzuty tworzą wzory ażurowe, a poza tym służą do dodawania oczek.

Co oznaczają gwiazdki * * we wzorze?

To, co jest zapisane między gwiazdkami, powtarzasz do końca rzędu (lub tyle razy, ile podaje wzór). Innymi słowy, to po prostu skrót, żeby nie wypisywać tego samego dziesięć razy.

Jeśli jakiegoś skrótu tu brakuje — napiszcie w komentarzu, ponieważ chętnie dopiszę. Poza tym, gdybyście chciały od razu przećwiczyć czytanie wzoru na czymś konkretnym, mam dla Was darmowy wzór na narzutkę z cekinami — z opisem krok po kroku i wszystkimi skrótami rozpisanymi po ludzku. 💚

Miłego dziergania i do zobaczenia przy robótce! 🧶